Jump to content

Lea faka-Potukali

Mei he Wikipedia

Ko e Lea faka-Potukali (língua portuguesa) ha lea fakafonua ia ʻoku fakaʻaongaʻi ʻi ha ngaahi fonua kehekehe. Naʻe kamata ia ʻi Potukali.

Ngaahi fonua ʻoku lea faka-Potukali

[fatuʻi vahe | edit source]

Ngaahi mataʻitohi faka-Potukali

[fatuʻi vahe | edit source]

Ko e ngaahi mataʻitohi faka-Potukali:

A a - B b - C c - D d - E e - F f - G g - H h - I i - J j - K k - L l - M m - N n - O o - P p - Q q - R r - S s - T t - U u - V v - W w - X x - Y y - Z z

‘Oku ngāue‘aki ‘e he lea faka-Potukali ‘a e ngaahi faka‘ilonga tohi ‘e nima: ko e faka‘ilonga hake (´), faka‘ilonga takai (^), tilite (~), faka‘ilonga hifo (`) mo e ko e setila (ç):

  • Á á - É é - Í í - Ó ó - Ú ú
  • Â â - Ê ê - Ô ô
  • Ã ã - Õ õ
  • À à
  • Ç ç

Oku ngāue‘aki ‘e he lea faka-Potukali ‘a e ngaahi mata‘itohi ua fakataha, ‘a ia ‘oku nau fakafofonga‘i ha ongo kehe mei he fakakātoa ‘o honau ngaahi konga:

  • CH ch
  • GU gu
  • LH lh
  • NH nh
  • RR rr
  • SS ss
  • QU qu

Ngaahi Veape

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻOku ʻi ai ha ngaahi veape kehekehe ʻi he lea faka-Potukali mo e ngaahi founga ke ngāueʻaki ai. Sio ki lalo ki ha fakatātā ʻe ua ke lava ʻo fetuʻutaki ʻi he lea faka-Potukali ʻi ha tuʻunga siʻisiʻi:

SER

Lolotonga:

  • Eu sou (ʻOku ou)
  • Tu és (ʻOku ke)
  • Ele(a) é (ʻOku ne)
  • Nós somos (ʻOku tau / ʻOku mau)
  • Vós sois (ʻOku mou)
  • Eles(as) são (ʻOku nau)

Kuohili:

  • Eu fui (Naʻá ku)
  • Tu foste (Naʻá ke)
  • Ele(a) foi (Naʻá ne)
  • Nós fomos (Naʻa tau / Naʻa mau)
  • Vós fostes (Naʻa mou)
  • Eles(as) foram (Naʻa nau)

Kahaʻu:

  • Eu serei (Te u)
  • Tu serás (Te ke)
  • Ele(a) será (Te ne)
  • Nós seremos (Te tau / Te mau)
  • Vós sereis (Te mou)
  • Eles(as) serão (Te nau)

ESTAR

Lolotonga:

  • Eu estou (ʻOku ou / ʻOku ou ʻi ai)
  • Tu estás (ʻOku ke / ʻOku ke ʻi ai)
  • Ele(a) está (ʻOku ne / ʻOku ne ʻi ai)
  • Nós estamos (ʻOku tau / ʻOku mau)
  • Vós estais (ʻOku mou)
  • Eles(as) estão (ʻOku nau / ʻOku nau ʻi ai)

Kuohili:

  • Eu estive (Naʻá ku / Naʻá ku ʻi ai)
  • Tu estiveste (Naʻá ke / Naʻá ke ʻi ai)
  • Ele(a) esteve (Naʻá ne / Naʻá ne ʻi ai)
  • Nós estivemos (Naʻa tau / Naʻa mau)
  • Vós estivestes (Naʻa mou)
  • Eles(as) estiveram (Naʻa nau)

Kahaʻu:

  • Eu estarei (Te u / Te u ʻi ai)
  • Tu estarás (Te ke / Te ke ʻi ai)
  • Ele(a) estará (Te ne / Te ne ʻi ai)
  • Nós estaremos (Te tau / Te mau)
  • Vós estareis (Te mou)
  • Eles(as) estarão (Te nau)