ʻakau

Mei he Wikipedia
Hopo ki he: ʻai taumuʻa, kumi
ʻakau
Crucigenia EPA.jpg
Fakafaʻafaʻahinga fakasaienisi
Puleʻanga: ʻakau
Hingoa kakato lōua

Ko e ʻakau ʻi he saienisi ʻo e moʻui ko e taha pē ʻo e puleʻanga tuʻi ʻo e ngaahi meʻamoʻui ʻe 4 ʻoku fakatefito ki he ngaahi lokiʻimoʻui ʻoku lahi. Ko e ngaahi holisi ʻo honau lokiʻimoʻui ʻoku fefeka pē mo e meʻa ngeʻesi ʻi loto. ʻOku faingataʻa ʻo fakamatala totonu ʻa e ʻuhinga ʻo e ngaahi ʻakau. Kā ko e lahi taha ʻo e ngaahi ʻakau ʻoku lanumata he chlorophyll, ko e meʻa kemi ʻoku lava puke ʻa e ivi ʻo e maama ʻo e laʻā. ʻA ia ko e ʻakau ko e tumuʻaki ʻo e haʻi sēini meʻatokoni ʻi māmani.

[fatuʻi vahe] Ko e ngaahi puleʻanga tuʻi ʻo e meʻamoʻui fakalokiʻimoʻui

Ko e fanga meʻamoʻui kehe (taʻelokiʻimoʻui): siemu, vailasi, mo e hā fua

[fatuʻi vahe] Ngaahi kupu mahuʻinga taha ʻo e puleʻanga tuʻí ni

  • ʻakau tupu ʻi tahi (algae)
  • ʻakau tupu ʻi fonua (embryophytes)
    • ʻakau taʻekālava (bryophytes) (ʻoku ʻikai ʻi ai haʻanau ngaahi kālava fakaʻakau)
    • ʻakau kālava (tracheophytes) (ʻoku ʻi ai haʻanau ngaahi kālava maʻa e fetuku ʻo e vai pe toʻi)

He onopooni ʻoku ʻikai ngāueʻaki ʻe he kau saienisi ʻa e ongo meʻa ko e "tengaʻiʻakau telefua" mo e "ʻufiʻufi" ʻi heʻenau fakafaʻafaʻahinga ʻo e ngaahi meʻamoʻui. ʻOku pehē: he onopooni ʻoku toe ʻa e ngaahi vahe ʻe 5 ʻi he ʻuluʻivahe ʻo e "ʻakau tengaʻiʻakau", ko e ngaahi ponga paame mo e ʻakau fuasiliva mo e ʻakau paini mo e ʻakau sukau mo e ʻakau matala. ʻOku sai pē ko e ongo meʻa "tengaʻiʻakau telefua" mo e "ʻufiʻufi" ʻoku ngāueʻaki pē ʻi he lea faingofua.

Ko e kupu ʻeni ko e potuʻi ia (stub). ʻIo, ko koe, kātaki tokoni mai ʻi hono ngāue fatu fakalahi.
Puha haʻate meʻangāue
Ngaahi vā hingoa

Variants
Ngaahi vakai
Actions
ʻAi taumuʻa ki he…
Puha meʻangāue
ʻi he ngaahi lea kehe