Heilala

Mei he Wikipedia
Hopo ki he: ʻai taumuʻa, kumi
Heilala
Garcinia sessilis, flower.jpg
Fakafaʻafaʻahinga fakasaienisi
Puleʻanga: ʻakau
Vahe: ʻakau matala
Haʻa: lautengaʻiua
Holongā: malpighiales
Kāinga: CLUSIACEAE
Matakali: GARCINIEAE
Kāinga ofi: Garcinia
Faʻahinga: sessilis
Hingoa kakato lōua
Garcinia sessilis (Forster) Seem.
Ko e heilala, ko e fuʻu ʻakau kei mui
ʻOku tātātaha ʻa e matala engeenga

Ko e heilala ko ha fuʻu ʻakau fakatuʻi ia, mo e ʻakau namu lelei ʻaupito. Ko e kakala ʻiloa ʻuluaki ʻaupito ia. Ko e kiʻi matalaʻiʻakau kulamaama (pe engeengamaama) ko e fakaʻilonga fakafonua ʻa Tonga ia.

ʻOku ui foki ko e Garcinia callophylum. Ko e hingoa ʻo e kāinga fakasaienisi onopooni ko e Clusiaceae ia, kae ʻoku ui foki Guttiferae pe Hypericaceae.

[fatuʻi vahe] Ngaahi faʻahinga kehekehe

  • heilala pulu (ʻoku fuaʻi; oku ui ko e pulupaki ʻa e ngaahi tenga ʻosi tō hifo)
  • heilala fisiʻiniu (ʻoku ʻikai te ne fuaʻi)

[fatuʻi vahe] Hingoa ʻi he ngaahi lea kehe

[fatuʻi vahe] Tataku

  • Hokohoko ngaahi ʻakau; Vaʻa fekumi ngoue Vainī
  • Tongan dictionary; C.M. Churchward
  • Plants of Tonga; T.G. Yuncker; BPB bulletin 220, Honolulu 1959
Ko e kupu ʻeni ko e potuʻi ia (stub). ʻIo, ko koe, kātaki tokoni mai ʻi hono ngāue fatu fakalahi.
Puha haʻate meʻangāue
Ngaahi vā hingoa

Variants
Ngaahi vakai
Actions
ʻAi taumuʻa ki he…
Puha meʻangāue
ʻi he ngaahi lea kehe